ไม่ได้ดั่งใจ…เพราะทุกคนต่างมีเรื่องราวที่เราอาจไม่เคยรู้
Understanding Others: The Power of Empathy in the Workplace
เมื่อการบริหารคนไม่ได้มีเพียงเรื่องของผลงาน แต่ยังมีเรื่องของความเข้าใจ ความเมตตา และความรับผิดชอบต่อกัน
ในที่ทำงาน เราต้องพบเจอผู้คนที่มีความคิด ประสบการณ์ ความรับผิดชอบ และวิธีการทำงานที่แตกต่างกัน
บางครั้งเราอาจรู้สึกผิดหวังกับเพื่อนร่วมงาน หัวหน้างาน หรือลูกทีม เมื่อสิ่งที่เกิดขึ้นไม่เป็นไปตามความคาดหวัง
ลูกทีมรับปากว่าจะส่งงาน แต่สุดท้ายกลับส่งไม่ทัน
เพื่อนร่วมงานไม่ให้ความร่วมมือ ทั้งที่เป็นเรื่องที่ตกลงกันไว้แล้ว
หัวหน้างานตัดสินใจบางอย่างที่ทำให้ทีมรู้สึกไม่เข้าใจ
หรือพนักงานที่เคยทำผลงานได้ดี กลับมีพฤติกรรมและประสิทธิภาพการทำงานเปลี่ยนไป
สถานการณ์เหล่านี้อาจทำให้เราเกิดคำถามว่า
“ทำไมเขาถึงไม่ทำอย่างที่ตกลงกันไว้?”
“ทำไมเรื่องที่เราคิดว่าง่าย จึงกลายเป็นเรื่องยากสำหรับเขา?”
“ทำไมเขาถึงตัดสินใจแบบนั้น ทั้งที่อาจส่งผลกระทบต่อคนอื่น?”
ความรู้สึกเหล่านี้เกิดขึ้นได้กับทุกคน โดยเฉพาะเมื่อเราต้องทำงานร่วมกันและพึ่งพาอาศัยกัน
แต่สำหรับ HR และผู้นำองค์กร ยังมีอีกคำถามหนึ่งที่สำคัญไม่แพ้กัน
“ก่อนที่เราจะตัดสินพฤติกรรมของใครสักคน เราเข้าใจสถานการณ์ของเขามากพอแล้วหรือยัง?”
เพราะสิ่งที่เราเห็นจากการกระทำของใครบางคน อาจเป็นเพียงส่วนหนึ่งของเรื่องราวทั้งหมดที่เขากำลังเผชิญอยู่
บางคนอาจมีภาระความรับผิดชอบที่เราไม่เคยรู้
บางคนอาจกำลังเผชิญกับข้อจำกัดที่ไม่สามารถอธิบายได้ทั้งหมด
บางคนอาจต้องเลือกระหว่างความรับผิดชอบหลายด้าน ซึ่งไม่ว่าจะเลือกทางไหนก็อาจส่งผลกระทบต่อใครบางคน
บางคนอาจไม่ได้ปฏิเสธเพราะไม่อยากช่วย แต่เพราะมีข้อจำกัดที่ต้องจัดการ
และบางคนอาจไม่ได้ละเลยงานหรือคนรอบข้าง แต่กำลังพยายามจัดลำดับความสำคัญภายใต้สถานการณ์ที่ยากลำบาก
การเข้าใจเรื่องนี้ไม่ได้หมายความว่าเราต้องเห็นด้วยกับทุกการตัดสินใจ หรือยอมรับทุกพฤติกรรม
แต่หมายถึงการไม่ด่วนสรุปเจตนาของผู้อื่นจากสิ่งที่เห็นเพียงด้านเดียว
ในมุมของการบริหารทรัพยากรมนุษย์ แนวคิดนี้เกี่ยวข้องโดยตรงกับ Empathy หรือความสามารถในการเข้าใจความรู้สึก มุมมอง และสถานการณ์ของผู้อื่น
ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการสร้างความไว้วางใจ การบริหารทีม และความสัมพันธ์ที่ดีในการทำงาน
1. รับฟังให้มากขึ้น ก่อนตัดสิน
Listen to Understand, Not Just to Respond
หนึ่งในทักษะสำคัญของ HR และผู้นำยุคใหม่ คือ Active Listening หรือการรับฟังอย่างตั้งใจ เพื่อเข้าใจทั้งข้อเท็จจริง เหตุผล และสถานการณ์ที่เกี่ยวข้อง
ในพระธรรมยากอบ 1:19 มีคำสอนสำคัญว่า
“จงให้ทุกคนไวในการฟัง ช้าในการพูด ช้าในการโกรธ”
แม้พระคัมภีร์ข้อนี้จะมีบริบทเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตตามพระวจนะ แต่หลักคิดเรื่องการฟังอย่างตั้งใจและการควบคุมอารมณ์ สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับความสัมพันธ์และการสื่อสารในการทำงานได้เช่นกัน
เพราะหลายครั้ง ความขัดแย้งในองค์กรไม่ได้เกิดจากความตั้งใจที่ไม่ดี แต่อาจเกิดจากการสื่อสารที่ไม่ครบถ้วน หรือการตีความสถานการณ์จากมุมมองของตนเองเพียงด้านเดียว
ตัวอย่างเช่น
- เราเห็นว่าเพื่อนร่วมงานส่งงานล่าช้า แต่ยังไม่ทราบว่าเขากำลังเผชิญกับอุปสรรคอะไร
- เราเห็นว่าหัวหน้างานปฏิเสธคำขอ แต่ยังไม่เข้าใจข้อจำกัดด้านงบประมาณหรือการบริหาร
- เราเห็นว่าลูกทีมทำงานไม่เป็นไปตามเป้าหมาย แต่ยังไม่ได้ตรวจสอบว่าปัญหาเกิดจากทักษะ ปริมาณงาน ทรัพยากร หรือความชัดเจนของเป้าหมาย
สำหรับ HR และหัวหน้างาน สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่เพียงการรับฟังคำอธิบาย แต่ต้องพยายามค้นหาสาเหตุที่แท้จริงของปัญหา
แทนที่จะเริ่มต้นบทสนทนาด้วยคำถามว่า
“ทำไมถึงทำไม่ได้ตามที่ตกลงกันไว้?”
อาจลองเปลี่ยนเป็น
“มีอะไรที่เป็นอุปสรรค ทำให้งานไม่เป็นไปตามแผน และเราจะช่วยกันแก้ไขอย่างไรได้บ้าง?”
คำถามแรกอาจทำให้อีกฝ่ายรู้สึกว่าต้องปกป้องตัวเอง
ส่วนคำถามที่สองเปิดโอกาสให้ทั้งสองฝ่ายร่วมกันค้นหาปัญหาและแนวทางแก้ไข
แน่นอนว่าการรับฟังไม่ได้หมายถึงการยอมรับทุกคำอธิบายโดยไม่ตรวจสอบข้อเท็จจริง
แต่เป็นการให้โอกาสตัวเองได้เข้าใจข้อมูลอย่างรอบด้าน ก่อนตัดสินใจว่าจะจัดการปัญหาอย่างไร
การฟังที่ดีไม่ได้ทำให้มาตรฐานการทำงานลดลง แต่ช่วยให้การตัดสินใจเกี่ยวกับคนมีความรอบคอบและเป็นธรรมมากขึ้น
2. มองเห็นความต้องการของผู้อื่น ไม่ใช่เพียงความต้องการของตัวเอง
Understanding the Person Behind the Performance
พระธรรมฟีลิปปี 2:4 กล่าวถึงหลักการไม่มองเพียงประโยชน์ของตนเอง แต่ให้คำนึงถึงประโยชน์ของผู้อื่นด้วย
และเมื่ออ่านต่อในข้อ 5–8 จะพบแบบอย่างของพระเยซูคริสต์ในเรื่องความถ่อมพระทัยและการเสียสละ
หลักคิดนี้สามารถนำมาสะท้อนการทำงานร่วมกันได้ว่า
การทำงานเป็นทีมไม่ได้หมายถึงการที่ทุกคนต้องได้รับสิ่งที่ตัวเองต้องการเสมอไป แต่เป็นการเรียนรู้ที่จะมองเห็นภาพรวมและคำนึงถึงผลกระทบที่การตัดสินใจของเรามีต่อผู้อื่นด้วย
ในชีวิตการทำงาน เรามักประเมินผู้คนผ่านผลลัพธ์ที่มองเห็น
เช่น KPI ความสำเร็จของงาน ความตรงต่อเวลา และคุณภาพของผลงาน
ซึ่งล้วนเป็นสิ่งจำเป็นต่อการบริหารองค์กร
แต่ผลการทำงานของพนักงานไม่ได้ขึ้นอยู่กับความสามารถหรือความพยายามเพียงอย่างเดียว
ยังมีปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น ความชัดเจนของบทบาท ปริมาณงาน ทรัพยากรที่ได้รับ ความสัมพันธ์ภายในทีม และข้อจำกัดส่วนบุคคล
บางครั้งสิ่งที่ดูเหมือนเป็นปัญหาด้านผลงาน (Performance Problem) อาจมีสาเหตุจากระบบการทำงานที่ไม่มีประสิทธิภาพ
บางครั้งพนักงานไม่ได้ขาดความรับผิดชอบ แต่ได้รับมอบหมายงานมากเกินกว่าทรัพยากรที่มี
และบางครั้งคนที่ดูเหมือนไม่ให้ความร่วมมือ อาจยังไม่เข้าใจเป้าหมายหรือความคาดหวังของผู้เกี่ยวข้องอย่างชัดเจน
ลองคิดดูว่า…
เราเองก็เคยมีวันที่ต้องปฏิเสธคำขอของเพื่อนร่วมงาน
เคยมีวันที่ทำตามข้อตกลงไม่ได้เพราะเกิดเหตุจำเป็น
เคยมีวันที่ต้องเลือกระหว่างงานสำคัญหลายอย่าง
หรือเคยทำให้ใครบางคนผิดหวัง ทั้งที่ไม่ได้มีเจตนาจะสร้างปัญหา
ในสถานการณ์เหล่านั้น เราก็คงอยากได้รับโอกาสในการอธิบายเหตุผล และอยากให้คนรอบข้างเข้าใจข้อจำกัดของเราบ้าง
ดังนั้น การสร้างวัฒนธรรมการทำงานที่ดีจึงควรเริ่มจากการที่ทุกคนเรียนรู้ที่จะให้ความเข้าใจแก่กัน ไม่ใช่คาดหวังว่าจะได้รับความเข้าใจเพียงฝ่ายเดียว
สำหรับ HR สิ่งนี้ยังสะท้อนถึงหลักการบริหารบุคลากรที่สำคัญ คือการมองพนักงานอย่างรอบด้าน โดยไม่จำกัดคุณค่าของคนคนหนึ่งไว้เพียงผลลัพธ์ในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง
อย่างไรก็ตาม การเข้าใจข้อจำกัดไม่ได้หมายความว่าพนักงานต้องเปิดเผยเรื่องส่วนตัวทั้งหมด HR และหัวหน้างานควรเคารพความเป็นส่วนตัว และพูดคุยเฉพาะข้อมูลที่จำเป็นต่อการสนับสนุนและการจัดการงานอย่างเหมาะสม
เพราะเบื้องหลังทุกผลงานมีคนทำงานอยู่ และเบื้องหลังคนทำงานแต่ละคนก็มีเรื่องราวที่เราอาจไม่เคยรู้
3. เข้าใจผู้อื่น พร้อมกับรักษามาตรฐานการทำงาน
Empathy with Accountability
หนึ่งในความท้าทายสำคัญของการบริหารคน คือการสร้างสมดุลระหว่างความเห็นอกเห็นใจและความรับผิดชอบ
เพราะการมี Empathy ไม่ได้หมายความว่าองค์กรต้องลดมาตรฐาน หรือยอมรับการทำงานที่ขาดความรับผิดชอบ
ในทางกลับกัน ความเข้าใจที่ดีควรเดินไปพร้อมกับความชัดเจน ความเป็นธรรม และความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์
หากงานไม่เป็นไปตามข้อตกลง เราสามารถพูดคุยถึงปัญหาได้
หากมีข้อจำกัด เราสามารถร่วมกันหาทางแก้ไขได้
หากเกิดความผิดพลาด เราสามารถเรียนรู้และปรับปรุงร่วมกันได้
และหากมีพฤติกรรมที่ส่งผลกระทบต่อผู้อื่นอย่างต่อเนื่อง องค์กรก็ยังจำเป็นต้องมีขอบเขตและมาตรฐานที่ชัดเจน
สิ่งสำคัญคือการแยกแยะระหว่าง
การไม่เห็นด้วยกับพฤติกรรม และการลดคุณค่าของตัวบุคคล
เราสามารถสะท้อนผลงานที่ต้องปรับปรุง โดยไม่ทำให้คนทำงานรู้สึกว่าตัวเองไม่มีคุณค่า
เราสามารถรักษามาตรฐาน โดยไม่จำเป็นต้องใช้ความรุนแรงทางคำพูด
และเราสามารถจัดการปัญหาอย่างจริงจัง พร้อมกับให้เกียรติผู้ที่เกี่ยวข้องได้
ตัวอย่างเช่น เมื่อพนักงานทำงานผิดพลาดซ้ำ ๆ หัวหน้างานอาจเลือกใช้แนวทางดังนี้
- 1. Understand: รับฟังและตรวจสอบสาเหตุของปัญหาอย่างเป็นธรรม
- 2. Clarify: อธิบายมาตรฐานและความคาดหวังให้ชัดเจน
- 3. Support: พิจารณาว่าพนักงานต้องการการพัฒนาทักษะหรือทรัพยากรเพิ่มเติมหรือไม่
- 4. Follow Up: กำหนดแนวทางปรับปรุงและติดตามผลร่วมกัน
แนวทางนี้ช่วยให้พนักงานได้รับทั้งความเข้าใจและโอกาสในการพัฒนา โดยไม่ละเลยความรับผิดชอบต่อผลงาน
การบริหารคนที่ดีจึงไม่จำเป็นต้องเลือกระหว่างการเป็นหัวหน้าที่เข้าใจคน กับการเป็นหัวหน้าที่จริงจังกับผลลัพธ์
เพราะ Empathy และ Accountability ไม่ใช่สิ่งที่ขัดแย้งกัน แต่เป็นสิ่งที่ควรสนับสนุนซึ่งกันและกัน
4. สร้างวัฒนธรรมแห่งความเมตตา ความไว้วางใจ และการเคารพกัน
Building a Culture of Trust and Psychological Safety
พระธรรมโคโลสี 3:12–13 กล่าวถึงคุณค่าของความเมตตา ความถ่อมใจ ความสุภาพอ่อนโยน ความอดทน และการให้อภัยกัน
แม้คำสอนนี้จะอยู่ในบริบทของชีวิตคริสเตียน แต่คุณค่าเหล่านี้สามารถนำมาประยุกต์ใช้เป็นหลักคิดในการพัฒนาความสัมพันธ์และวัฒนธรรมการทำงานได้อย่างมีความหมาย
เพราะองค์กรที่ดีไม่ได้เกิดจากการที่ทุกคนเก่งเหมือนกัน หรือไม่มีใครทำผิดพลาด
แต่เกิดจากการที่ผู้คนสามารถทำงานร่วมกันท่ามกลางความแตกต่างได้
คุณค่าเหล่านี้สามารถสะท้อนออกมาเป็นพฤติกรรมการทำงานได้ เช่น
ความเมตตา (Kindness)
ปฏิบัติต่อผู้อื่นด้วยความเข้าใจและให้เกียรติ แม้ในวันที่ผลงานของเขาไม่เป็นไปตามที่คาดหวัง
ความถ่อมใจ (Humility)
เปิดใจรับฟังความคิดเห็นที่แตกต่าง และยอมรับว่าตัวเองอาจไม่ได้รู้ทุกเรื่อง แม้จะอยู่ในตำแหน่งหัวหน้างานหรือผู้บริหาร
ความสุภาพอ่อนโยน (Gentleness)
สื่อสารอย่างเหมาะสม แม้ในสถานการณ์ที่มีความคิดเห็นไม่ตรงกัน หรือจำเป็นต้องให้ Feedback ที่ยากต่อการรับฟัง
ความอดทน (Patience)
ให้โอกาสผู้อื่นในการเรียนรู้ พัฒนา และปรับปรุง โดยตระหนักว่าการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมและการพัฒนาทักษะอาจต้องใช้เวลา
การให้อภัย (Forgiveness)
ไม่ยึดติดกับความผิดพลาดในอดีตจนปิดโอกาสในการเริ่มต้นใหม่ แต่ยังคงรักษาความรับผิดชอบและข้อตกลงที่จำเป็นต่อการป้องกันปัญหาเดิม
เมื่อคุณค่าเหล่านี้เกิดขึ้นจริงในชีวิตประจำวัน จะช่วยสนับสนุนสภาพแวดล้อมที่ผู้คนกล้าสื่อสาร ขอความช่วยเหลือ ยอมรับความผิดพลาด และพัฒนาตัวเอง
แนวคิดนี้สอดคล้องกับสิ่งที่การบริหารทรัพยากรมนุษย์เรียกว่า Psychological Safety หรือความปลอดภัยทางจิตใจในการทำงาน
นั่นคือสภาพแวดล้อมที่ผู้คนสามารถแสดงความคิดเห็น ตั้งคำถาม ยอมรับข้อผิดพลาด และพูดถึงปัญหาในการทำงานได้โดยไม่ต้องกลัวว่าจะถูกดูหมิ่นหรือถูกลงโทษอย่างไม่เป็นธรรมจากการเปิดเผยข้อมูลเหล่านั้น
อย่างไรก็ตาม Psychological Safety ไม่ได้หมายถึงการหลีกเลี่ยงความรับผิดชอบ หรือการยอมรับทุกพฤติกรรมโดยไม่มีขอบเขต
แต่หมายถึงการสร้างบรรยากาศที่ผู้คนสามารถพูดความจริงและร่วมกันแก้ปัญหาได้ โดยยังคงรับผิดชอบต่อหน้าที่ของตนเอง
บทบาทของ HR และผู้นำจึงไม่ใช่เพียงการกำหนดนโยบายเกี่ยวกับวัฒนธรรมองค์กร
แต่ต้องทำให้คุณค่าเหล่านั้นปรากฏอยู่ในพฤติกรรมจริง เช่น การรับฟังอย่างให้เกียรติ การปฏิบัติต่อพนักงานอย่างเป็นธรรม การให้ Feedback อย่างสร้างสรรค์ และการเปิดโอกาสให้ผู้คนพัฒนาตนเอง
เพราะวัฒนธรรมองค์กรไม่ได้เกิดจากสิ่งที่เขียนไว้บนผนัง แต่เกิดจากวิธีที่ผู้คนปฏิบัติต่อกันในทุก ๆ วัน
ส่งท้าย…เราอาจไม่ได้ทำทุกอย่างได้ดั่งใจ แต่เราสามารถเข้าใจกันได้มากขึ้น
ในการทำงานร่วมกัน เราไม่สามารถคาดหวังให้ทุกคนคิดเหมือนกัน ตัดสินใจเหมือนกัน หรือทำทุกอย่างได้ตรงกับความต้องการของเราเสมอไป
แต่เราสามารถเลือกที่จะปฏิบัติต่อกันด้วยความเข้าใจและให้เกียรติได้
ถึง HR…
บางครั้งการแก้ปัญหาพนักงานอาจไม่ได้เริ่มต้นจากการออกนโยบายใหม่ แต่เริ่มจากการรับฟังเรื่องราวและข้อเท็จจริงจากทุกฝ่ายอย่างรอบด้าน
การเข้าใจคนอย่างล







